Autostrada që përshkon portin e Bejrutit shërben si një memorial për familjet e të ndjerëve të tre viteve më parë.
Të shoqëruara me vizatime të thjeshta dhe slogane hakmarrëse, fotot e viktimave të shpërthimit të zjarrit që shkatërroi një pjesë të qytetit më 4 gusht 2020 ndjekin njëra-tjetrën në parapetin e urës.
Vendi, pothuaj gjithnjë në një bllokim të përhershëm trafiku, vështirë se të fton për përsiatje, por nga atje mund të shohësh gjithçka: grumbujt e hekurishteve, makinat e djegura, rrënojat e shtrira në anët e tyre, hekurat e përdredhur, kullat e shkatërruara të kapanonit të grurit dhe, në vendin e skelës, krateri i madh i pushtuar nga uji me baltë.
Madje, në distancë mund të shohim skelën ku u mbyt Rhosus, varkën me të cilën ndodhi fatkeqësia.
Një mozaik i copëtuar në një mijë pjesë. about:blank
Kështu duket porti i Bejrutit. Nuk është gjë tjetër veçse një fushë e ngrirë rrënojash, si një drejtësi e paralizuar.
Hetimi është bllokuar për shkak të procedurave të shumta të nisura ndaj Tarek Bitarit, magjistratit përgjegjës për hetimin.
Tre vjet pas ngjarjeve, një nga shpërthimet më të mëdha jo-bërthamore në histori mbetet i pashpjeguar: 235 të vdekur, më shumë se 6 mijë e 500 të plagosur, 77 mijë apartamente të shkatërruara dhe asgjë.
Asnjë gjyq në horizont, as edhe një i vetëm pas hekurave. Një krim i ri i pandëshkuar në një vend që ka shumë të tillë.
Gazetarë, avokatë, aktivistë po përpiqen të thyejnë këtë mur heshtjeje.
Ata përpiqen të kuptojnë se si një ngarkesë me eksploziv mund të kishte mbërritur në Bejrut, për t’u braktisur në një hangar për gjashtë vjet, përpara se të shpërbëhej në një shpërthim të tillë.
Për ta bërë këtë, ata duhet të zbulojnë një rrjet të jashtëzakonshëm të njerëzve që kanë veçse emrin, kompanive që kanë veçse emrin, mashtrimeve dhe gënjeshtrave.
Një luftë kundër mosndëshkimit në Liban. about:blank
Në këtë histori, gjërat nuk janë kurrë ashtu siç duken.
E gjithë kjo kërkon hetime të ndërlikuara dhe të rrezikshme.
Ndërtimi i enigmës
Që në fillim, një burrë ofron një metodë për të shmangur konfuzionin në këtë dosje me plot tentakula.
“Ne po përballemi me një enigmë”, shpjegon Lokman Slim, gjatë një interviste për një kanal arab më 15 janar 2021.
Ky intelektual, në të njëjtën kohë gazetar, arkivist, përkthyes, regjisor dokumentarësh, mishëron një fjalë të rrallë, të lirë, laike dhe rigoroz, ndonjëherë edhe të zhurmshme.
Na fton të shqyrtojmë tërësinë, dhe jo shumën e elementeve.
Pasi skajet janë rindërtuar, masat e mëdha janë përcaktuar dhe disa detaje janë nxjerrë në dritë, shfaqet një pamje krejtësisht tjetër.
Ndërsa pushteti politik pranon vetëm një sërë neglizhencash, Lokman Slim denoncon një “krim lufte” për të cilin fajëson Rusinë, Sirinë dhe Hezbollahun.
20 ditë më vonë, më 4 shkurt 2021 në mëngjes, ai u gjet i vdekur, i qëlluar nga një plumb, në makinën e tij.
Ai prehet tashmë në kopshtin e tij, rrëzë shtëpisë së familjes, në jug të Bejrutit.
Për të arritur në varrin e tij, duhet të kalosh një pengesë, pastaj një të dytë, dhe të zhytesh në një labirint rrugësh të ngushta, të zbukuruara me të verdhë, ngjyrën e Hezbollahut.
Në ndërtesat gri gjithnjë e më të larta janë të vendosura në fron portrete të zbehura të “dëshmorëve” të lodhur.
Në mes të këtij kaosi prej betoni dhe këtyre imazheve të luftëtarëve, “Villa Slim” përbën një oaz.
Portiku është i hapur, si gjithmonë.
Djalë i një avokati të njohur shiit, Lokman Slim jetonte në mesin e familjes së tij, në lagjen Haret Hreik, i cili ishte bërë bastioni i një lëvizjeje politiko-ushtarake të cilin ai e sulmoi pamëshirshëm.
E rrethuar nga librat dhe dosjet e panumërta të të shoqit, regjisorja gjermano-libaneze, Monika Borgmann, lufton për të ditur të vërtetën: Intervista e tij kishte bërë shumë zhurmë. Ai thjesht po i paraqiste faktet në një mënyrë shumë logjike.
“Natyrisht, njerëzit i thanë: Po shkon shumë larg. Por ai kishte dhënë ndërkohë shumë intervista për tema të ndjeshme”.
Motra e Lokmanit, Rasha al-Ameer, me të cilën ai themeloi shtëpinë botuese Dar a-Jeddid, lufton me të njëjtat dyshime: Ai ishte kokëfortë. Ishte Davidi kundër Goliathit.
“Unë i pata thënë: Ata kanë raketa, por ti çfarë ke?”, vazhdon ajo.
“Ajo intervistë, ndoshta ishte pika e fundit, por ata kishin shumë arsye të tjera për ta vrarë atë”.
Lokman Slim nuk është një rast i izoluar.
Ashtu si pasgoditjet që pasojnë një tërmet, krimet e mëdha në Liban gjithmonë çojnë në të tjera.
Pas shpërthimit, disa atentate tronditën vendin.
Vrasje të pazbardhura kurrë, të kryera nga profesionistë dhe që shkaktuan hetime të vakëta, të mbyllura shumë shpejt në mungesë të supozuar të indicieve dhe të dyshuarve.
Po ta shohësh viktimat nuk kanë asgjë të përbashkët, përveç se të gjithë kanë pasur lidhje me portin e Bejrutit.
Ishte për shkak të informacionit që kishin apo pozicionit që mbanin?
A po kërcënonin se do të thyenin heshtjen? A do të kishin bërë të mundur dëshmitë e tyre bashkimin e pjesëve së puzzle-it?
Miqtë dhe të afërmit e tyre ranë dakord të flisnin, disa për herë të parë, shumica në kushte anonimiteti dhe me frikë të fortë.
“Bëhuni diplomatik, sepse ne rrezikojmë jetën tonë”, thotë njëri prej tyre gazetarit të “L’Orient le Jour”.
Letër nga koloneli Joseph Skaff, 21 shkurt 2014
Para se të tregojnë historinë e tyre, ia vlen të shqyrtohet një tjetër vdekje e dyshimtë, ajo e një doganieri, këtë herë para kataklizmës.
Në portin e Bejrutit, koloneli Joseph Skaff drejton seksionin që gjurmon flukset klandestine dhe pastrimin e parave.
Më 21 shkurt 2014, ai paralajmëroi eprorët e tij për rrezikun për “sigurinë publike” që vinte nga një varkë që ishte ankoruar për tre muaj, me emrin Rhosus, sepse përmbante nitrat amoniumi, një “material shumë i rrezikshëm dhe shpërthyes”.
Në një letër të shkruar me dorë, ai rekomandon që të zhvendoset në hyrje të portit, në anën e valëkëmbësit dhe të vihet nën mbikëqyrje.
“Para tij, askush nuk kishte përmendur praninë e nitrateve në port”, tha një nga gazetarët investigativë më të njohur libanez, Riad Kobeissi, i stacionit Jadeed-TV.
Doganieri me sa duket ka dyshim për mashtrim. Atij i duket e çuditshme një anije mallrash të ankorohej atje për kaq gjatë. Kjo është arsyeja pse ai kërkon largimin e saj.
Kush e zotëron Rhosus? Si arriti atje?
Sipas një versioni të parë, bazuar në dëshminë e kapitenit të saj, ajo u ble nga një biznesmen rus, i dënuar për vjedhje të rëndë dhe pa përvojë detare, Igor Grechushkin.
U largua më 27 shtator 2013 nga Batumi (Gjeorgji), në Detin e Zi, po shkonte në portin e Beira, në Mozambik, me 2 mijë e 750 tonë nitrat amoniumi të prodhuar nga një fabrikë kimike gjeorgjiane, Rustavi Azot, dhe e destinuar për një firmë private, Fabrica de Explosivos de Moçambique.
I mbushur me borxhe, pronari i anijes e devijoi anijen në Bejrut për të marrë një ngarkesë të dytë dhe për të mbledhur shumën e nevojshme për të kaluar Kanalin e Suezit.
Por makinat e studimit sizmik që duhet të mbajë Rhosus janë shumë të rënda.
Gjatë ngarkimit, më 25 nëntor, ata kanë dëmtuar një panel mbulues.
Autoritetet portuale e shpallën skafin të papërshtatshëm për lundrim dhe e imobilizuan, më pas urdhëruan sekuestrimin e saj pas ankesave për borxhe të papaguara.
Igor Grechushkin shfrytëzon rastin të zhduket. E marrë kështu, kjo histori është plot gënjeshtra.
I transferuar në aeroport, koloneli Skaff hap çështjen. Letra e tij mbetet pa përgjigje.
E varrosur në një sirtar, ajo nuk arrin as tek disa nga marrësit e saj.
Nëse ky oficer nuk do të ishte transferuar diku tjetër, a mund ta kishte parandaluar katastrofën?
“Nuk do t’i lëmë ta shkarkojnë këtë ngarkesë që kanë”, dyshohet se i ka thënë vëllait të tij.
Në varësi të përmbajtjes së tij të azotit, nitrati i amonit ndryshon në përdorimet që ka: nën një prag të vendosur në 33.5%, është një pleh i përdorur gjerësisht.
Përtej kësaj, ai përdoret në prodhimin e eksplozivëve.
Megjithatë, ligji libanez, si kudo tjetër, ndalon importin e pajisjeve për përdorim ushtarak pa një leje të veçantë.
Me një normë prej 34.7%, pluhuri i bardhë i grumbulluar në rezervat e Rhosus shërben për të bërë bomba.
Në dokumentet e para (lista e unifikuar, manifesti i mbërritjes) dërguar doganave dhe administratës së portit, nuk ka asgjë për të treguar këtë.
Në mënyrë të ngjashme, letrat e shkëmbyera ndërmjet shërbimeve të ndryshme nuk specifikojnë natyrën e mallrave.
Autoritetet duken të shqetësuara për shkarkimin e anijes vetëm me arsyetimin se ajo rrezikon të mbytet.
Më 27 qershor 2014, një gjykatës urdhëroi që ngarkesa e tij të ruhej në një “vend të sigurt”.
As ai vetë nuk e di se çfarë është.
“Në kërkesën e saj, Ministria e Punëve Publike dhe Transportit i referohet një “substancë të rrezikshme” e cila rrezikon të ndotë ujërat e portit. Pse nuk e përmend nitratin e amonit?” pyet veten Riad Kobeissi.
Në atë kohë, këtë portofol të lakmuar, sepse shumë fitimprurës, e mbante Ghazi Zeaiter, një nga kaçikët e partisë shiite Amal, aleat i Hezbollahut.
Përmbajtja e varkës u shkarkua tinëz, gjatë natës së 22-23 tetorit 2014 dhe u ruajt në hangarin nr. 12, të rezervuar për materiale të rrezikshme.
Dy vjet më vonë, ai që kishte nisur alarmin, koloneli Joseph Skaff, doli në pension në moshën 56-vjeçare dhe kandidoi për zgjedhjet legjislative nën një emërtim të pavarur.
Më 4 mars 2017, ai mori pjesë në një darkë fushate zgjedhore.
Në orën 3 të mëngjesit, ende nuk ishte kthyer në banesën e tij, në veri të Bejrutit.
Gruaja e tij më kot përpiqet ta kontaktojë në telefon, tejet e shqetësuar.
Një mik shkon në kërkim të tij dhe gjen Range Rover-in e tij të parkuar në këmbët e ndërtesës, fenerët ndezur, bagazhin e hapur.
Ai bërtet “Jozef!” dhe sheh, 1.80 m më poshtë, trupin e shtrirë, me duar të shtrira, në rampin që të çon në parkingun e nëndheshëm.
Ka një çarje të kafkës, një sy të ënjtur, duar të mavijosura, gjunjë dhe një brinjë të thyer, si të kishte dalë nga një përleshje.
Autopsia nuk gjen asnjë shkak të brendshëm që shpjegon rënien e tij.
Pa sulm në zemër apo goditje në tru, pa alkool në gjak. Një raport mjekësor i atribuon vdekjen një hemorragjie cerebrale, pa detaje të tjera.
Policia konstaton se ka pasur një aksident.
“Ata nuk e mbrojtën vendin e krimit dhe nuk intervistuan askënd. Thjesht donin ta mbyllnin çështjen sa më shpejt”, ankohet një i afërm.
I emëruar nga familja, një mjek legal del në një vendim krejtësisht të ndryshëm. Sipas tij, Skaff “ishte viktimë e një sulmi brutal”.
Ai është goditur me grusht në sy dhe në fund të kafazit të kraharorit, përpara se të shtyhej në zbrazëti.
Raporti i komandantit Joseph Naddaf, 1 qershor 2020
Një doganieri nuk i mungojnë kurrë armiqtë.
Në veçanti, në portin e Bejrutit me nofkën “shpella e Ali Babës dhe 40 hajdutët”.
Ky vend, i vendosur në zemër të qytetit, përqendron dështimet e sistemit libanez.
Është sfera e mashtrimit, ryshfetit, mafies.
Duke u kujtuar për premtimet e tij të pambajtura kurrë, Presidenti Michel Aoun krijoi një zyrë në vitin 2019 për të luftuar korrupsionin në zonën e portit dhe ia besoi atë Sigurimit të Shtetit, një nga katër shërbimet inteligjente të vendit.
“Misioni im ishte mbledhja e informacionit për të gjitha format e përvetësimit. Ne filluam nga e para, me pak burime dhe pak personel”, thotë udhëheqësi i saj, komandanti Joseph Naddaf.
Është një ndërtesë e rinovuar pranë terminalit të kontejnerëve.
Ambientet e dikurshme të saj, ngjitur me kapanonet, janë tashmë të shkatërruara.
Agjentë me rroba civile, të armatosur me pushkë sulmi, ofrojnë mbrojtje.
35-vjeçari i veshur me xhinse dhe bluzë polo, Naddaf është sinjalizuesi tjetër në këtë histori.
Paralajmërimet e tij, në vend që të ndiqen, do të shkaktojnë një reaksion zinxhiri shkatërrues.
Në fund të vitit 2019, një “burim” e informoi atë për praninë e nitratit të amonit në hangarin 12.
“Nuk e dija se çfarë ishte. Më duhej të intervistoja ekspertë dhe ky ishte fillimi i Covid-it”, do të thotë ai.
Kur shkon atje, habitet që nuk gjen roje.
“Një nga dyert e pasme të depos ishte thyer. Pikërisht pranë saj kishte një vrimë në mur me diametër pesëdhjetë centimetra. Nëpërmjet saj, pashë thasë të grumbulluar të çrregullt. Kushdo mund t’i merrte ato faktikisht”, vazhdon.
Ai mjaftohet me fotografimin e thasëve të grisur dhe gjysmë bosh nga jashtë.
“Nuk më lejuan të hyja. Vetëm dogana dhe administrata e portit mund të hynin në të. Roli im ishte i kufizuar në krijimin e një raporti”.
Në atë që i është dhënë prokurorisë më 1 qershor 2020, ai rigjeneron faktet dhe më pas paralajmëron: “Nitrat amoniumi, në rast zjarri, do të shkaktonte një shpërthim të madh me pasoja katastrofike për portin e Bejrutit. Kemi frikë se ky material do të vidhet dhe do të përdoret për të bërë eksploziv”.
Raporti i tij, i cili nisi të qarkullojë, kërcënon të rrjedhë në media.
Më 20 korrik, Sigurimi i Shtetit i dërgoi një përmbledhje presidentit Aoun dhe kryeministrit Hassane Diab.
Një rrezik vjedhjeje dhe shpërthimi?
Të sekuestruar, Prokurori i Përgjithshëm Ghassan Oueidate mund të kishte kërkuar që thasët të transferoheshin në një vend të sigurt, ose madje t’i numëronte ato për të siguruar që nuk kishte asnjë të humbur.
Ai thjesht pretendon dëmshpërblime.
Më 4 gusht, rreth orës 16:00, tre punëtorë të jashtëm salduan derën e dëmtuar pa e ditur se çfarë kishte pas saj.
Punonjësi i portit që do të mbikëqyrte punën e tyre mungonte.
Shumë kohë pasi ata u larguan, në orën 5:54 pasdite, një dëshmitar postoi një video në Twitter që tregonte tym të zi të dendur mbi hangar.
Zjarrfikësit mbërritën katër minuta më vonë në vendngjarje.
Një shpërthim i parë u dëgjua në orën 18:07, pasuar, trembëdhjetë sekonda më vonë, nga një tjetër edhe më i fuqishëm.
Të nesërmen, ndërsa banorët e trullosur kërkojnë në rrënoja, letra e famshme nga Joseph Skaff rishfaqet në rrjet.
Të afërmit e tij zbulojnë me habi ekzistencën e këtij raporti.
“Ai nuk na kishte treguar kurrë për këtë, por ishte shkrimi i tij”, thotë njëri prej tyre.
Ata nuk e dinë se kush e tregoi mesazhin e tij nga përtej varrit apo pse u zbulua pikërisht në këtë moment të caktuar.
Kjo vetëm sa shtoi dyshimet e tyre.
Deri atëherë i heshtur, një nga djemtë e tij, Michel, shkroi në Twitter më 8 gusht “Një krim u krye në mars 2017. Babai im as nuk rrëshqiti dhe as nuk u rrëzua. Ai u sulmua brutalisht dhe u vra jashtë shtëpisë së tij”.
Vrasja e ish-kolonelit të doganave Mounir Abou Rjeily
Një tjetër rast ringjall dyshimet e tyre.
Bëhet fjalë ende për një ish-kolonel doganor. Një pensionist në moshë të re, Mounir Abou Rjeily ka një shtëpi dytësore të ndërtuar në Qartaba, një fshat malor mbi Jbeil.
Më 1 dhjetor 2020 u ngjit për të parë ecurinë e punës. I kapur nga mjegulla, ai fle në vend. Në mëngjes nuk i përgjigjet më celularit.
Tejet e shqetësuar, gruaja e tij, Maguy, nxiton në makinë dhe e gjen me pizhame, në shtratin e tij, në një pellg gjaku.
Dhëmbët e shkulur, kafka e thyer.
“Sulmuesit duhej të ishin të paktën tre”, sipas Simon Karam, avokati i familjes.
Njëri prej tyre e ka rrahur për vdekje me shkop, ndërsa të tjerët e kanë mbajtur për supe. Asnjë gjurmë gishtash, pa thyerje, madje as një telefon i panjohur aty pranë.
Atë ditë, fqinji nuk ndodhej pranë. Dukej qartë që bëhej fjalë për punën e një profesionisti.
Gjykatësi favorizon hipotezën e një vjedhjeje që do të kishte shkuar keq.
Pasi e kanë kthyer përmbys vilën, sulmuesit janë larguar me ekran të sheshtë.
Me Karam denoncon një dredhi: “Nuk e prekën trungun që kishte para dhe xhevahire”.
“Policia jonë është shumë efektive. Në rast banditizmi, ai kap shpejt fajtorët. Kur është politike, ajo nuk i gjen kurrë”.
Kur Maguy zbulon trupin e pajetë të burrit të saj, thirrja e saj e parë kujton Joseph Skaff.
“Ata vranë Mounir-in, si Jozef-in!”, thotë ajo.
Dy burrat ishin miq. Të dy punonin në port.
I tronditur nga vdekja e papritur e kolegut të tij, Mounir Abou Rjeily doli në pension pesë muaj më vonë.
A dinte gjë për ekzistencën e letrës së tij?
“Sigurisht”, thotë një i afërm.
I bashkon gishtat, bën sikur shkruan dhe shikon drejt përpara, sikur shenjat e tij imagjinare të notojnë në ajër.
“Ata e kanë shkruar së bashku”, pëshpërit ai.
Kështu, dy burrat, të cilët vdiqën në rrethana të ngjashme me tre vjet diferencë, do të kishin qenë të parët që do të jepnin alarmin në vitin 2014.
Fillon një cikël dhune, që të kujton valën e sulmeve të kryera në vitin 2005, pas vrasjes së ish-kryeministrit Rafic Hariri.
Viktimat atëherë ishin figura politike apo mediatike. Këtë herë janë njerëzit e zakonshëm.
Pamje nga fotografi Joe Bejjani
Më 21 dhjetor 2020, në orën 7 të mëngjesit, Joe Bejjani largohet nga shtëpia e tij.
Çdo mëngjes, ai respekton të njëjtin ritual: ndez ngrohjen e GMC-së dhe pret të rritet temperatura për të marrë dy vajzat e tij, pastaj i lë në shkollë dhe niset për në zyrë.
Në moshën 36-vjeçare, ai punon në Alfa, kompaninë e telekomit.
I ngjitur pas malit, në skaj të qytetit të Kahalé, shtëpia e tij ka pamje nga Bejruti. Si shpesh në Liban, ai është i pajisur me një sistem vëzhgimi video.
Menjëherë pas krimit, policia ka parë pamjet në vend. Dikush e regjistroi pamjen me celular dhe e postoi në Facebook.
Ne shohim Joe duke u futur në makinën e tij.
Dhjetë sekonda më vonë, një burrë me kapelë të zezë i bashkohet duke vrapuar, me një armë me silenciator në dorë. Ai hap derën dhe qëllon katër të shtëna.
Një bashkëpunëtor, i veshur me një helmetë motorrike, e ndjek duke ecur me një lloj kuti mjetesh. Ai futet në kabinën e makinës, kontrollon trupin, merr telefonin dhe përplas derën.
Dy vrasësit ikën nga një terren i pjerrët, zakonisht i mbuluar si me furçë, i cili u dogj dy herë.
Një motoçikletë i pret 50 metra më poshtë.
Ata mezi fshihen. I pari mban vetëm një maskë kundër Covid-it mbi gojën e tij, i dyti një helmetë pa maskë.
Megjithatë, ata e dinë se po operojnë në zonën më të kontrolluar të vendit.
Duke zbritur nga fshati kalojnë pallatin presidencial, Ministrinë e Mbrojtjes, kazermën.
“Policia e di fytyrën e tyre, rrugën e tyre dhe nuk ka mundur t’i identifikojë apo të japë ndonjë përgjigje. Si është e mundur ?”, pyet Youssef Lahoud, avokati i Bejjanit.
Kamerat humbasin gjurmët në fillim të periferive jugore të qytetit.
Amal, nëna e tij, duke gëlltitur lotët e saj, përsërit pyetjen e gazetarit.
“Pse të shqetësohen nga djali i saj? Ai nuk ka armiq. Ai nuk bën politikë”.
Një gjë ka të veçantë “që nga fëmijëria e donte gjithçka ushtarake”.
Kohën e lirë ia kushton fotografimit të ushtarëve dhe tankeve. Ka marrëdhënie të mira me ushtrinë libaneze, e cila i lëshoi një kartë shtypi.
Në këmbim, ai ofron printime falas.
A pa ndoshta diçka që nuk duhet?
Më 14 gusht 2020, ai postoi një fotografi shumë të shpërndarë në llogarinë e tij në Twitter “ne mund të shohim në sfond, kapanonet e grurit dhe hangarin 12 ku ndodhi shpërthimi”, shkroi ai.
“Kjo foto, kur e nxori, i bëri njerëzit të flasin për të, kujton Nayla, gruaja e tij. E kishte marrë në vitin 2017, gjatë dorëzimit të tankeve amerikane ushtrisë libaneze”.
A kishte të tjera? Foto në arkiva?
“Ai kishte qenë në port disa herë gjatë ngjarjeve ushtarake. Kur ndodhej në një zonë të mbyllur për publikun, shpesh shfrytëzonte rastin për të fotografuar gjëra të tjera. Ajo nuk di më shumë. Policia mori kamerat, kompjuterët, çelësin USB, kamerat e vëzhgimit.
“Ata na i kthyen dy javë më vonë. Gjithçka ishte fshirë”.
Pas një viti hetim të pafrytshëm, Nayla del nga heshtja e saj dhe vazhdon intervistat.
“Fajin e kanë të gjithë”.
Ministri i Brendshëm i bën apel “kujdes”, i thotë.
“Vajzat tuaja tashmë kanë humbur babanë e tyre. Unë nuk mund të të mbroj”.
Që atëherë, ajo banon në Francë me fëmijët e saj me status refugjati.
Pas shpërthimit, ajo kujton zemërimin e të shoqit.
“Ai ishte shumë i zemëruar. Më tha: Libani ka mbaruar. Duhet te ikim “.
Më 18 gusht, ai postoi një citim nga George Orwell “Sa më larg një shoqëri shkon nga e vërteta, aq më shumë i urren ata që e thonë atë”.
Menjëherë pas kësaj ai njoftoi se nuk do të punonte më me ushtrinë. Disa vende, duke përfshirë Francën dhe Shtetet e Bashkuara, më pas kryen hetime në terren. Ai donte t’i ndihmonte ata. Si ? A arriti ai ta bëjë këtë? Ajo e injoron faktin.
Hetimi i penguar i gjyqtarit Bitar
Joseph Skaf, Mounir Abou Rjeily, Joe Bejjani.
Tre enigma të lidhura me atë të portit. Tre dosje të varrosura.
A do të ketë të njëjtin fat hetimi i drejtuar nga gjyqtari Bitar?
Për të zbardhur një nga çështjet më komplekse në historinë e vendit, magjistrati ka vetëm një kompjuter dhe dy nëpunës.
Ata që ai kërcënon bëjnë një luftë të pamëshirshme kundër tij.
Në shënjestër të fushatave të urrejtjes, ai ka qenë objekt i më shumë se 40 kërkesave për përjashtim.
Sa herë që ai rifillon hetimin, një apel i ri e ndalon atë.
Kur u drejtohet homologëve të tij? Këta të fundit e gjejnë veten të bllokuar nga manovra të tjera procedurale.
Kur lëshon një urdhër? Policia refuzon ta ekzekutojë.
Kur padit Prokurorin e Përgjithshëm, Ghassan Oueidate? Ky i fundit nga ana e tij e paditi për “shpërdorim detyre” dhe liroi, në proces, 17 personat që ai mbante ende në burg.
“Është çmenduri! vajton Paul Naggear. Me gruan e tij Trejsi, ata sapo kanë demonstruar si çdo muaj, para gjykatës, në shoqërinë e të afërmve të tjerë të viktimave.
“Ishim rreth të 30 veta. Pse kaq pak? Sepse njerëzit kanë humbur shpresat”.
Ata jetojnë në krye të një ndërtese xhami, përballë kapanoneve.
Më 4 gusht, ata humbën vajzën e tyre, Aleksandrën, 3 vjeç, kur xhami i dhomës së ndenjes u thye.
Ata nuk prisnin shumë nga hetimi.
“Ne e dinim se nuk do të funksiononte.”
Por po bëjnë thirrje për një mision faktmbledhës nën kujdesin e Këshillit të OKB-së për të Drejtat e Njeriut.
“Ajo që ne duam është të vërtetojmë faktet.”
Ata kanë kaq shumë pyetje pa përgjigje. Trejsi mbetet e bindur, si shumë bejrutistë, se ka dëgjuar një aeroplan përpara se gjithçka të shpërthejë. Ajo dyshon për një lëshim rakete.
“Ky është supozimi që bie mbi Izraelin”, tha Paul.
Një hipotezë e hedhur poshtë nga ekspertët francezë.
Më 6 gusht 2020, 15 agjentë të policisë shkencore dhe xhandarmërisë u dërguan në Bejrut, si pjesë e një hetimi të hapur në Paris për akuzat e vrasjes nga pakujdesia, sepse në mesin e të vdekurve ishin tre shtetas francezë.
Për një javë, ata marrin mostra brenda dhe rreth kraterit.
“Hipoteza e preferuar është ajo e një zjarri që ka rënë rreth orës 17:30 në zonën veriore të hangarit 12”, shkruan ata në raportin e tyre.
Ata anojnë nga teza e aksidentit, por nuk përjashtojnë një shkak kriminal.
“Asnjë hipotezë nuk mund të privilegjohet për fillimin e zjarrit”.
Ndër shkaktarët e mundshëm, ata përmendin një saldim, një defekt elektrik, një bisht cigareje ose një veprim keqdashës, duke derdhur përshpejtues ose duke djegur mbeturina.
Nga ana tjetër, “fakti që shpërthimeve u ka paraprirë një zjarr bën të mundur që të përjashtohet hipoteza e një rakete ose një mjeti shpërthyes në origjinën e shpërthimit. Në të vërtetë, mjete të tilla do të kishin shkaktuar menjëherë një shpërthim dhe jo një zjarr”.
Pista siriane e Lokman Slim
FBI-ja amerikane dërgoi gjithashtu specialistët e saj.
Konkluzioni i tyre? Vetëm 550 ton nitrat amoni shpërthyen më 4 gusht.
Çfarë u bë më pas me 2 mijë e 200 tonët e mbetur?
Zhytësit francezë nxorën blloqe nitrat amoniumi nga fundi i portit.
“Kur keni një deflagrim, jo një shpërthim, materiali që digjet prishet më shpejt sesa shpërthen. Grimcat janë të shpërndara përreth”, tha Brian Castner, një ekspert eksplozivësh në Amnesty International.
Një mundësi tjetër: vjedhja. Disa nga ngarkesat thuhet se janë devijuar, ose para ose pasi mbërritën në Hangarin 12.
“Disa gjëra më bëjnë të mendoj se kishte mungesa”, tha gazetari Riad Kobeissi.
“Na thonë se malli është shkarkuar gjatë natës. Nëse bëj llogaritje është e pamundur ! Do të duheshin të paktën dyzet e tetë orë për të zbrazur anijen. Dhe nuk mund të ruash 2 mijë e 750 thasë një tonësh në këtë korridor. Është shumë i ngushtë”.
Një vend fqinj me Libanin e përdor shumë atë, por nuk mund ta importojë për shkak të sanksioneve ndërkombëtare.
Nga viti 2013, Siria ka përdorur një armë të re: bombën me fuçi.
E zhvilluar nga “Qendra për Kërkime dhe Studime Shkencore”, një lloj laboratori tmerri i regjimit, kjo bombë rudimentare e hedhur me helikopter u përdor vitin e mëpasshëm për të shtypur qytetet rebele. Përbërja e saj? Naftë, hekurishte dhe disa lopata me nitrat amoniumi.
Nuk ka asnjë provë që implikon Sirinë, vetëm një sërë të dhënash.
Në gusht 2020, një konsorcium gazetarësh, Projekti i Raportimit të Krimit të Organizuar dhe Korrupsionit (OCCRP), zbuloi se Rhosus i përkiste një pronari anijeje qipriot, Charalambos Manoli, dhe jo rusit Grechushkin.
Ai ishte vetëm qiradhënësi dhe kontrata e tij sapo kishte skaduar kur varka devijohet për në Bejrut.
Në kohën e udhëtimit, Manoli i detyrohet një milion dollarë, të lënë peng në anijen e tij, Bankës Federale të Lindjes së Mesme (FBME), e cila do të sanksionohet në vitin 2014 nga Thesari i SHBA-ve për pastrim parash në dobi të Hezbollahut dhe Qendra për Kërkime dhe Studime Shkencore të Damaskut.
A ishte caktuar Rhosus vetëm për në Afrikën Jugore?
Duke pasur parasysh gjendjen e saj, kjo varkë plehrash ndoshta nuk do të ishte lejuar të kalonte Kanalin e Suezit, i cili udhëhiqet nga rregulla strikte sigurie.
Në fund të kontratës së lidhur me Igor Grechushkin, ai nuk mund të shkonte përtej Mesdheut, sipas Megaphone, një faqe libaneze e lajmeve në internet.
Varka kishte udhëtuar kështu më 1 nëntor 2012 për në Tartous, një port sirian që ka një bazë detare ruse.
“Ajo largohet bosh pesë orë më vonë”, tha një nga gazetarët e saj, Jonathan Dagher.
Çfarë mbante ajo? Këtë nuk e dimë”.
Nitrati i amonit i zbritur në Bejrut nuk u ble kurrë nga mozambikasit.
Blerësi rezulton të jetë kompania tregtare Savaro. Një guaskë e zbrazët, pa asete dhe e besuar tek një menaxher fallco.
“Kur pamë që kjo kompani ishte e regjistruar në regjistrin tregtar të Londrës, e çuam çështjen në gjykatat britanike”, tha Nasri Diab, një nga avokatët e viktimave të portit.
Më 1 shkurt, Gjykata e Lartë në Londër e shpalli përgjegjës për dëmin e shkaktuar nga shpërthimi. Paditësit janë ende në përpjekje për të zbardhur identitetin e pronarëve të saj të vërtetë.
Një rastësi tjetër?
Savaro ndan të njëjtën adresë, 10 Great Russel Street, dhe që nga e njëjta datë, 25 qershor 2011, si Hesco dhe IK Petroleum Industrial, dy kompani inxhinierike në pronësi përkatësisht nga Georges Haswani dhe Imad Khoury.
Këta biznesmenë kanë shtetësi të dyfishtë siriano-ruse.
Ata janë të dy të sanksionuar nga Shtetet e Bashkuara për shkak të mbështetjes së tyre për makinën luftarake të Bashar al-Asad-it.
Lokman Slim është një nga të parët që ka inkriminuar regjimin sirian dhe Hezbollahun.
Mbrëmjen e shpërthimit, ai merr motorin dhe niset për në port. Dëshiron të shohë, të kuptojë, të komentojë.
Javët në vijim ai dokumenton veten, si gjithmonë.
Prej dekadash ai ka arkivuar krimet e vendit për të luftuar harresën. Në këto kohë të trazuara, Monika i ofron të shkojë në Gjermani. Ai refuzon.
“Ai donte të qëndronte atje,” tha ajo. “Mendoi se kishte një mundësi politike për të treguar. E dinte se kështu ishte në rrezik”.
Në vitin 2019, militantët e Hezbollahut postuan kërcënime me vdekje në shtëpinë e tyre.
Më 15 janar 2021, gjatë një interviste për kanalin saudit al-Hadath, ai shkon edhe më tej në akuzat e tij.
Më 31 janar, sulmet ndaj tij fillojnë në Web.
Të njëjtat mesazhe bashkohen, duke e trajtuar atë si një agjent në pagesën e Izraelit.
“Duke pasur parasysh numrin e profileve të rreme dhe retweet-eve, ishte një fushatë shumë e orkestruar,” vëren Nasri Messarra, sociolog i mediave sociale.
Më 3 shkurt, ai u nis për drekë me një mik në Niha, në jug. Sipas kamerave të ndryshme të vëzhgimit, pesë makina e ndjekin.
Ai u rrëmbye në mbrëmje në dalje të fshatit dhe u gjet në të gdhirë, i mbushur me plumba, 40 km larg.
Si në rastet e tjera, vendi i krimit nuk është i mbrojtur. Shikuesit përzihen me policinë. Askush nuk mban doreza.
“Më bënë vetëm pyetje personale – nëse Lokman kishte pasur ndonjë mosmarrëveshje në punë, nëse ishte homoseksual apo vetëvrasës… – dhe asnjë të vetme për kërcënimet që kishte marrë”, tha Monika Borgmann.
Në njoftimin e vdekjes së tij, Xhawad Nasrallah, djali i liderit të Hezbollahut, publikoi një postim të fshirë shpejt në Twitter “ajo që konsiderohet humbje nga disa është një fitim për të tjerët dhe një bekim i papritur”.
Në një letër të hapur, të shkruar në dhjetor 2019 pas sulmit në shtëpinë e tij, Lokman Slim kërkoi që liderët e dy partive shiite, Hassan Nasrallah dhe Nabi Berri, të marrin “përgjegjësinë e plotë” për atë që mund t’i ndodhte.