Në kuadër të aktivitetit “Dialogët e Samitit të NATO-s”, në panelin e organizuar nga TÜSİAD u diskutuan lufta Rusi–Ukrainë dhe e ardhmja e Ukrainës në arkitekturën euroatlantike të sigurisë.
Në panelin e organizuar nga Këshilli Atlantik i Turqisë dhe Qendra për Kërkime në Politikën e Jashtme dhe Sigurinë, të moderuar nga Juxhina Sotiri Gjoni, këshilltare strategjike në Këshillin Atlantik të Shqipërisë, morën pjesë si folës ish-përfaqësuesi i përhershëm i Turqisë në NATO dhe presidenti i ATA Turqi, ambasadori Mehmet Fatih Ceylan, studiuesi i lartë në Konferencën e Sigurisë së Mynihut (MSC), Nico Lange, deputeti ukrainas Oleg Dunda dhe drejtoresha e operacioneve dhe analistja në institutin francez Eastern Circle, Daryna Patiuk.
“Partneriteti me industrinë mbrojtëse të Ukrainës është në interes të Evropës”
Ambasadori Mehmet Fatih Ceylan deklaroi se që nga viti 2022 Ukraina po zhvillon një “luftë për pavarësi” kundër Rusisë.
“Është e qartë se Ukraina, me ndihmën e aleatëve dhe partnerëve të saj, ka treguar guxim, qëndrueshmëri dhe mbi të gjitha rezistencë të jashtëzakonshme ndaj agresionit. Besoj se nga kjo rezistencë mund të nxirren shumë mësime, jo vetëm në nivel qeveritar, por edhe në nivel shoqëror”, tha ai.
Ceylan theksoi se lufta në Ukrainë dëshmon se qasja gjithëpërfshirëse e qeverisë është ndërthurur me angazhimin e të gjithë shoqërisë. Ai nënvizoi gjithashtu se Ukraina ka treguar se si mund të ndërtohet në një kohë shumë të shkurtër një ekosistem modern mbrojtës, duke investuar në inovacion dhe teknologji të avancuara.
Sipas tij, Ukraina ka luajtur një rol të rëndësishëm në transformimin e doktrinave dhe praktikave të luftës në shekullin XXI.
“Shumë ushtri evropiane po ndjekin nga afër përvojën e Ukrainës dhe po nxjerrin mësime të rëndësishme industriale për ndërtimin e rezistencës ndaj agresionit”, u shpreh Ceylan.
Ai shtoi se Ukraina ka arritur të krijojë një ekuilibër mes mjeteve tradicionale të mbrojtjes dhe teknologjive moderne në ajër, tokë, det, hapësirën kibernetike dhe atë kozmike, duke zbatuar me sukses konceptin e operacioneve shumëdimensionale në fushën e betejës.
Megjithatë, sipas Ceylanit, Ukraina ka ende nevojë për mbështetjen e Evropës, veçanërisht në aspektin financiar.
“Kjo duhet të shihet si një investim evropian për forcimin e parandalimit ndaj agresorëve. Partneriteti me industrinë mbrojtëse të Ukrainës është në interes edhe të vetë Evropës. Evropa synon të zgjerojë bazën e saj industriale të mbrojtjes dhe kjo tashmë po realizohet në praktikë”, tha ai.
“Ukrainasit nuk luftojnë për të fituar admirimin e botës”
Studiuesi i lartë në MSC, Nico Lange, tha se lufta ka treguar qartë natyrën e Rusisë.
“Dëgjoj shpesh se duhet të mësojmë nga qëndrueshmëria e ukrainasve. Por nuk duhet të jemi cinikë dhe të mendojmë: ‘Le të vdesin pak më ngadalë që ne të mësojmë nga përvoja e tyre’. Ukrainasit nuk luftojnë për të fituar admirimin e të tjerëve, por për ta fituar luftën”, deklaroi ai.
Lange theksoi se prioritet duhet të jetë ndalimi i Rusisë dhe se ndihma financiare për Ukrainën duhet të shoqërohet me masa reale parandaluese.
Ai shtoi se siguria, mbrojtja dhe aftësia parandaluese e Evropës duhet të ndërtohen pa varësi nga Shtetet e Bashkuara.
“Sipas mendimit tim, Ukraina dhe Turqia janë pjesë e zgjidhjes. Jo vetëm për shkak të ushtrive të tyre, por edhe falë teknologjisë dhe kapaciteteve industriale. Shpresoj që Samiti i Ankarasë të shërbejë si një mundësi për të vlerësuar më shumë rolin e këtyre vendeve si aktorë të rëndësishëm të sigurisë. Ukraina dhe Turqia janë pjesë e pandashme e sigurisë evropiane”, tha Lange.
Ai shtoi se SHBA-ja dëshiron ta përdorë fuqinë e saj ushtarake dhe financiare kryesisht për mbrojtjen e sovranitetit të vet, ndërsa Evropa duhet të ndërtojë një rend të bazuar në rregulla dhe marrëdhënie të barabarta.
Teknologjitë pa pilot do të dominojnë të ardhmen
Deputeti ukrainas Oleg Dunda tha se në vitet e ardhshme do të shohim një përdorim gjithnjë e më të madh të teknologjive pa pilot.
“Jam i bindur se do të shohim anije pa ekuipazh, tanke pa ekuipazh dhe mjete ajrore pa pilot gjithnjë e më të avancuara”, tha ai.
Sipas Dundës, kjo është një realitet i ri teknologjik që kërkon ndryshim të mënyrës së të menduarit.
Ai theksoi se, edhe pse Rusia shpenzon më shumë për mbrojtjen, problemi nuk qëndron vetëm te fondet.
“Ndoshta problemi nuk është mungesa e parave, por mënyra e vjetër e financimit dhe prioritetet e tejkaluara ushtarake. Ndërtimi i aeroplanmbajtëseve, bazave të reja apo anijeve të mëdha është një qasje e vjetruar. Është koha të ndryshojmë prioritetet”, u shpreh ai.
Dunda nënvizoi se ndryshimi duhet të nisë nga mentaliteti, të vazhdojë me doktrinën ushtarake dhe më pas me rolin e ushtarëve dhe përdorimin e armëve në fushën e betejës.
Bashkëpunimi është çelësi i suksesit
Analistja Daryna Patiuk theksoi se teknologjia zhvillohet në varësi të ekosistemit ku krijohet dhe se forca kryesore e Ukrainës është bashkëpunimi mes institucioneve.
Ajo tha se është shumë e rëndësishme që ushtarët në vijën e frontit të pyeten drejtpërdrejt për nevojat e tyre.
“Ky komunikim i shpejtë ndryshon mënyrën se si krijohet teknologjia dhe kush përfiton prej saj”, u shpreh Patiuk.
Sipas saj, një nga arsyet kryesore pse Ukraina ka arritur të rezistojë është bashkëpunimi i ngushtë mes sektorit privat, qeverisë, ushtrisë, universiteteve, akademisë dhe komunitetit të inxhinierëve.
Burimi / TRTHaber.com
