PSE IRANI I VETËM NDËRSA ARABËT NË ALEANCË?!
Pse Irani shpesh qëndron i vetëm gjeopolitikisht, ndërsa shumë vende të tjera me shumicë muslimane ndjekin rrugë të ndryshme strategjike? Përgjigja nuk është vetëm feja – është ideologjia, struktura politike, konkurrenca rajonale e fuqisë dhe strategjia e mbijetesës.
Nga revolucioni i vitit 1979 deri te aleancat moderne, çdo vendim ka formësuar tensionet dhe rreshtimet globale të sotme. Të kuptuarit e konflikteve do të thotë të kuptuarit e forcave që qëndrojnë pas tyre, jo vetëm titujt kryesorë të lajmeve. Viti 1979 ishte koha kur ndryshoi Irani. Para këtij viti, Irani ishte një aleat i SHBA-së, ndërsa pas Revolucionit Islamik, regjimi i ri e ndërtoi veten mbi identitetin anti-perëndimor, refuzimin e Izraelit dhe teologjinë politike shiite. Armiqësia u bë pjesë e doktrinës së shtetit. -Realiteti sunit vs. shiit- Rreth 80-90% e myslimanëve në të gjithë botën janë sunitë dhe 10-20% janë shiitë.
Irani është afërsisht 90% shiitë, ndërsa shumica e shteteve arabe janë me shumicë sunite.
Kjo formëson aleancat në të gjithë rajonin. Çfarë e bën Iranin unik? Pas vitit 1979, Irani miratoi Velayat-e-Faqih (Kujdestaria e Juristit), që i bie të jetë: autoritetin e Udhëheqësit Suprem, kontrollin klerikal mbi shtetin dhe fenë e ngulitur drejtpërdrejt në qeverisje. Asnjë shumicë sunite nuk e ndjek këtë model. Pse kjo krijon tensione? Irani mbështet grupet aleate në Siri, Irak, Liban dhe Jemen.
Ai e paraqet veten si një “rezistencë”. Arabia Saudite dhe shtetet e tjera sunite e shohin këtë si një kërcënim legjitimiteti dhe një sfidë rajonale të fuqisë. Kjo është politikë e fuqisë dhe sundimit, jo vetëm sektarizëm i thjeshtë. Sa i përket faktorit persian kundrejt atij arab – Irani është persian, jo arab, flet persisht dhe është i dallueshëm nga ana qytetëruese.
Dallimet në identitet thellojnë rivalitetin rajonal. Pse të tjerët rreshtohen me Uashingtonin? Arabia Saudite, Jordania dhe Egjipti i japin përparësi: mbijetesës së regjimit, garancive të sigurisë së SHBA-së dhe stabilitetit ekonomik. Ka më pak të bëjë me ideologjinë, më shumë me strategjinë.
Konflikti i vërtetë është se Irani kërkon udhëheqje përmes rezistencës, ndërsa Arabia Saudite kërkon udhëheqjen e Islamit sunit. Kjo nuk ka të bëjë vetëm me Izraelin, por me atë se kush e formëson të ardhmen e Lindjes së Mesme.