Në një artikull shkencor të kohëve të fundit, origjina e gjuhëve indo-evropiane, përfshirë shqipen, armenishten dhe greqishten, studiohet duke përdorur metoda të sofistikuara. Të dhënat e publikuara konfirmojnë se shqipja është një nga gjuhët më të vjetra indo-evropiane ende në përdorim.
Për më tepër, kërkimet e kryera kryesisht përmes studimeve gjuhësore llogaritëse konfirmojnë vjetërsinë e lashtë dhe origjinalitetin e gjuhës shqipe.
Studiuesit kanë kryer edhe studime të ADN-së dhe kanë vërtetuar se popullsia shqiptare është autoktone dhe shumë e lashtë në këto treva.
Të dy studimet plotësojnë dhe përforcojnë njëri-tjetrin, duke dhënë dëshmi shkencore përfundimtare se si populli shqiptar ashtu edhe gjuha shqipe janë të paktën 6000 vjeçare dhe autoktone në këto troje.
Diagramet e pemëve të gjuhës mbështesin një model hibrid për origjinën e gjuhëve indo-evropiane.
Si përmbledhje, bazuar në këtë studim, është evidente se gjuhët indo-evropiane fliten nga pothuajse gjysma e popullsisë së botës, por origjina dhe përhapja e tyre mbeten një temë debati.
Heggarty et al. paraqesin një grup të dhënash prej 109 gjuhësh historike indo-evropiane moderne dhe të kalibruara sipas kohës, të cilat ata i analizuan me modele të konkluzionit filogjenetik Bayesian.
Rezultatet e tyre sugjerojnë një shfaqje të gjuhëve indo-evropiane rreth 8000 vjet më parë. Kjo është një datë rrënjë më e thellë sesa mendohej më parë, dhe përshtatet me një origjinë fillestare në jug të Kaukazit të ndjekur nga një degë në veri në rajonin e stepës.
Këto gjetje çojnë në një “hibride” që pajton dëshmitë aktuale gjuhësore dhe antike të ADN-së si nga Gjysmëhëna Pjellore lindore (si burim parësor) ashtu edhe nga stepa (si një atdhe dytësor).
Artikulli “Science” thekson se pothuajse gjysma e popullsisë së botës flet një gjuhë që i përket familjes së gjuhëve indo-evropiane. Megjithatë, mbetet e paqartë se ku ishte atdheu i paraardhësve të përbashkët të kësaj familje (proto-indo-evropiane) dhe kur dhe pse u përhap përmes Euroazisë.
Pak gjuhë të lashta të shkruara janë kthyer si paraardhës të drejtpërdrejtë të klaseve moderne. Studimi zbulon një moshë mesatare të rrënjës për indo-evropiane prej ~ 8120 vjet më parë (95% dendësia më e lartë e pasme: 6740 deri në 9610 vjet më parë). Indo-Evropianja tashmë ishte ndarë me shpejtësi në degë të shumta kryesore rreth 7000 vjet më parë, pa një bërthamë koherente jo-anadoliane. Indo-iranikishtja nuk ka asnjë lidhje të ngushtë me balto-sllavishten, duke dobësuar rastin e përhapjes së saj përmes stepës.
Rezultatet e studimit nuk janë plotësisht në përputhje as me hipotezën e stepës dhe as me hipotezën e bujqësisë. Dëshmitë e fundit të ADN-së sugjerojnë se dega e Anadollit nuk mund të merret në stepë, por në jug të Kaukazit. Për degët e tjera, zgjerimi(et) e mundshme kandidate jashtë kulturës Yamnaya janë të dallueshme në ADN, por disa kishin vetëm ndikim të kufizuar gjenetik.
Burimi Euronews.al
