Maqedonia ra me 3 vende, nga 42 në 45, në Indeksin e Lirisë së Mediave të Reporterëve pa Kufij (RSF), dhe tani është në grupin e vendeve ku situata është “problematike”. Nga rajoni, në grupin e vendeve me një situatë “të kënaqshme” janë vetëm Sllovenia (36) dhe Mali i Zi (41), Kroacia (53) është në grupin “problematik”, ashtu si edhe Bullgaria (71), Shqipëria (83) dhe Greqia (86), dhe Bosnja dhe Hercegovina (90) dhe Serbia (104) janë në kategorinë e situatës “serioze”, transmeton Portalb.mk.
Norvegjia mban vendin e parë për të dhjetën vit radhazi, ndërsa Eritrea është në vendin e fundit për të tretin vit radhazi. Siria, pas Assadit, ka përmirësimin më të madh nga të gjitha vendet, duke u ngjitur me 36 vende në renditje.
Për herë të parë në historinë e Indeksit të Lirisë së Mediave të Reporterëve pa Kufij, më shumë se gjysma e vendeve në botë tani bien në kategoritë “serioze” ose “shumë serioze” për lirinë e medias. Në 25 vitet e fundit, rezultati mesatar i të gjitha 180 vendeve dhe territoreve të përfshira në renditje nuk ka qenë kurrë kaq i ulët. Që nga viti 2001, zgjerimi i mekanizmave legjislativë gjithnjë e më kufizues – veçanërisht ato që lidhen me politikat e sigurisë kombëtare – ka minuar gradualisht të drejtën e informacionit, madje edhe në vendet demokratike. Nga pesë treguesit e përdorur për të vlerësuar lirinë e medias në mbarë botën – konteksti ekonomik, ligjor, i sigurisë, politik dhe social për gazetarinë – treguesi ligjor ka parë rënien më të madhe këtë vit, një shenjë e qartë se gazetaria po kriminalizohet gjithnjë e më shumë në nivel global.
“Duke pasur parasysh këtë kontekst, mosveprimi është një formë bashkëfajësie. Vetëm thirrja në parime nuk është më e mjaftueshme. Nevojiten masa efektive për të mbrojtur gazetarët dhe ato duhet të shihen si katalizator për ndryshim, duke filluar me dhënien fund të kriminalizimit të gazetarisë: keqpërdorimi i ligjeve të sigurisë kombëtare, paditë SLAPP dhe pengimi sistematik i atyre që hetojnë, ekspozojnë dhe mbajnë përgjegjës. Mekanizmat ekzistues të mbrojtjes nuk janë mjaftueshëm të fortë; e drejta ndërkombëtare po minohet dhe pandëshkueshmëria është e përhapur. Nevojiten garanci të forta dhe sanksione të konsiderueshme. Topi është në fushën e demokracive dhe qytetarëve të tyre. U takon atyre të përballen me ata që kërkojnë të heshtin median. Përhapja e autoritarizmit nuk është e pashmangshme”, thotë RSF, organizatë me seli në Paris.
Rezultati i përgjithshëm për Maqedoninë është i njëjtë me vitin e kaluar, por vendi ka rënë në të pesë treguesit, dhe thotë: “Edhe pse gazetarët nuk punojnë në një mjedis armiqësor, dezinformimi i përhapur dhe mungesa e profesionalizmit kontribuojnë në rënie të besimit publik në media, gjë që i ekspozon mediat e pavarura ndaj kërcënimeve dhe sulmeve. Zyrtarët qeveritarë gjithashtu kanë tendencë të kenë qëndrime negative dhe përçmuese ndaj gazetarëve.”
Me përjashtim të Kosovës (e 84-ta nga 180 vende dhe territore në Indeks, 15 vende më lart që nga viti 2025), e cila është përmirësuar pavarësisht se mbetet ndër vendet me renditjen më të ulët në Evropë, liria e shtypit në Ballkanin Perëndimor është përkeqësuar në përgjithësi. RSF thotë se ndërsa Shqipëria (3 vende më poshtë), Bosnja dhe Hercegovina (4 vende më poshtë) dhe Serbia (8 vende më poshtë) aspirojnë të bashkohen me Bashkimin Evropian (BE), të tre vendet shfaqin një qëndrim armiqësor ndaj gazetarisë dhe janë të ndjeshme ndaj propagandës. Mesatarja e çdo treguesi në Evropën Lindore dhe Azinë Qendrore po bie, veçanërisht ai ligjor.
Në Amerikë, situata ka ndryshuar ndjeshëm, me Shtetet e Bashkuara që kanë rënë me shtatë vende dhe disa vende të Amerikës Latine, si Ekuadori dhe Peruja, që po zhyten më tej në dhunë dhe represion.
“Presidenti i SHBA-së Donald Trump i ka shndërruar sulmet e tij të vazhdueshme ndaj medias dhe gazetarëve në një politikë sistematike, duke i dërguar Shtetet e Bashkuara në vendin e 64-t (-7)”, tha RSF.
Përndryshe, edhe pse gazetaria në Maqedoninë e Veriut nuk përballet zyrtarisht me mjedis sistematikisht armiqësor, presionet politike, paqëndrueshmëria ekonomike, dinamikat gjinore, përhapja e dezinformimit dhe besimi i zvogëluar në profesion kufizojnë rëndë lirinë dhe pavarësinë e medias – veçanërisht në nivel lokal. Kjo u konfirmua nga një analizë e re nga Reactor – Hulumtim në veprim, e titulluar “Gazetaria lokale në rrezik: Presionet politike, pasiguria ekonomike dhe pabarazia gjinore minojnë lirinë e medias”, e cila ofron pasqyrë të rrallë dhe të detajuar mbi gjendjen dhe kushtet e gazetarisë lokale në vend.